Jesion

deska z drewna jesionu
deska z drewna jesionu

Jesion wyniosły – Fraxinus excelsior

Jednym z gatunków drewna, z którego robimy deski i niecki jest jesion. Przybliżamy jego sylwetkę abyście wiedzieli, że dokonaliście dobrego wyboru.

Rosnący na całym terenie Polski, jesion wyniosły jest bardzo cenionym gatunkiem z rodziny oliwkowatych. Jego łacińska nazwa Fraxinus excelsior – pochodzi od łac. ogrodzenia, płotu, a excelsus oznacza po prostu wyniosły. Nazwa ta jest znana od czasów starożytnych.

To wyniosłe ( jak sama nazwa wskazuje) drzewo osiąga wysokość 20-30m ale zdarzają się okazy 40 metrowe, a jego długość życia to aż 250 lat! Dodajmy do tego dużą odporność na wiatry i zanieczyszczenia powietrza i otrzymujemy idealny gatunek parkowy i miejski.

Dziko rosnący spotykany jest w wąwozach oraz łęgach, wzdłuż strumieni i rzek.

Można go łatwo rozpoznać. Pień ma walcowaty, czasem rozwidlony. Kora ciemnoszara z rysunkiem bruzd. Korona cylindryczna i wysoko osadzona. Młode gałązki szarozielone.

Liście charakterystyczne o długości około 25-40 cm złożone z 7 do 15 listków. Listek szczytowy na dłuższym ogonku. Tego typu liście nazywamy nieparzystopierzastymi. Drugą cechą charakterystyczną dla liści jesionu jest ich późny rozwój ( dopiero po kwitnieniu ) oraz wczesny opad jesienią. Liście nie wybarwiają się w piękne jesienne kolory – niestety.

Kwitnienie przypada na kwiecień i maj. Odbywa się ono przed rozwojem liści. Możemy wówczas zaobserwować wydłużone wiechy, osadzone obok siebie. Kwiaty są wiatropylne, niepozorne, bez okwiatu. Oddzielnie występują kwiaty męskie z purpurowymi lub fioletowymi pylnikami. Żeńskie posiadają tylko jeden słupek.

Owoce zwane samarami to jednonasienne orzeszki z wydłużonym skrzydełkiem. Zebrane w gęste kępki. Skrzydlaki utrzymują się na drzewie bardzo długo. Często owoce opadają dopiero na silnym wietrze zimą i odlatują spiralnie. Wolno rosnący jesion wydaje owoce około 25 roku życia, a w drzewostanach dopiero około 40 roku. Lata nasienne występują co drugi rok.

deska z drewna jesionu

DREWNO

Drewna jesionowego pozyskuje się niewiele. Jest ono twarde, dość ciężkie, trudno łupliwe oraz giętkie. Ma małą kurczliwość i równie niewielką skłonność do paczenia. Jest trudno zapalne. Łatwe w obróbce skrawaniem i gięciem. Dużo zależy czy mamy do czynienia z drewnem wąskosłoistym czy też szerokosłoistym. To pierwsze jest miękkie i pochodzi z jesionów leśnych – idealnie nadaje się do wyrobów stolarskich. Drugie – twarde, ma zastosowanie konstrukcyjne i przypisywany jest jesionom parkowym, ogrodowym i polnym.

Oba jesiony ( leśny i polny) mają inną zawartość celulozy. Leśny, ciemny, zawiera jej mniej niż polny, czyli jasny. Wraz ze wzrostem zawartości celulozy rośnie elastyczność drewna.

Cenne walory drewna jesionowego czynią go najwyższej klasy materiałem stolarskim. Z tarcicy jesionowej wyrabia się sporo przedmiotów użytkowych.

Jesion jest sklasyfikowany w III grupie twardości drewna według Brinella, obok takich gatunków jak dąb, buk czy mahoń. Jednakże jesion ciemny jest twardszy i bardziej wytrzymały niż dąb.

Co wyrabia się z drewna jesionowego?

Jeszcze do niedawna używano go do produkcji nart, sanek, kijów hokejowych czy bilardowych i ciekawostka… do nadwozi wagonów kolejowych. Obecnie ze względu na swe wartości najczęściej wyrabia się z niego okleiny oraz używa do produkcji schodów oraz podłóg.

Jest też świetnym materiałem opałowym. Swą kalorycznością stoi na równi z grabiną ale… łatwiej go rozłupać.

deska z drewna jesionu

WIERZENIA I MITY

Z racji swej obecności na ziemi od ponad 10 milionów lat jesion w zależności od rejonu świata miał przypisywane różne właściwości. Niezwykle często były one boskie.

Każdy z nas w szkole podstawowej czytał „Mity greckie”. To tam możemy dowiedzieć się, że trzecim pokoleniem ludzi, stworzonym przez Zeusa byli „jesionowi ludzie”. Charakteryzowała ich waleczność, odwaga i twarde serca. To Zeus wprowadził jesionowe dzidy używane w bitwach. Taką też włócznię posiadał Achilles. Każdy szanujący się wojownik posiadał strzały wykonane z jesionu.

Jednak największe znaczenie jesion odgrywa w mitologii nordyckiej. Jest tam najważniejszym, najpotężniejszym drzewem. To stąd dowiemy się że pierwszy mężczyzna pochodził od jesionu ( a pierwsza kobieta od wiązu). Trzej bogowie idący brzegiem morza napotkali dwa drzewa rosnące obok siebie – jesion i wiąz. A że były to ziemie niezamieszkałe przez ludzi postanowili stworzyć pierwszych którzy mogliby zaludnić Midgard. Odyn dał dar oddychania, Hőnir duszę, a Loki ciepło krwi i aparycję. Tak narodzili się jednocześnie Askr i Emble. ( Ask i Emble).

Jesion pełnił rolę podobną do biblijnego drzewa wiadomości Dobra i Zła. Jednak zakorzeniony był w Asgardzie ( bogowie) i Midgardzie (ludzie) oraz Nilfheimie ( kraina umarłych), a jego gałęzie okrywały całą ziemię.

O jesionie przeczytamy w islandzkiej Eddzie poetyckiej z IX wieku. Tam występuje jako Yggdrasill – pierwsze drzewo. Drzewo Strasznego czyli Odyna. . W jego konarach mieszkało wiele stworzeń które miały swoje zadania – Kogut wypatrywał czy do Asgardu nie zbliżają się olbrzymi, Orzeł znający różne tajemnice, Sokół odpowiadał za zmiany pogody, Wiewiórka – posłaniec obelg i wyzwisk między Orłem a Smokiem, a także koza która dawała miód zamiast mleka.

W mitologii słowiańskiej jesionowi owszem oddawano cześć, ale na pierwszym miejscu był dąb. Jednak drzewo to miało właściwości magiczne. Aby zmarły od razu zaznał wiecznego spokoju, chowano go w jesionowej trumnie. Krótki sen pod jesionem odprężał ciało i umysł, a i był to bezpieczny sen, bo drzewa tego nie lubiły węże ani żmije. Napar z liści i kory był dobrym środkiem przeczyszczającym, łagodził reumatyzm. A gdy mąż z żoną się pokłócili, liście jesionu włożone pod prześcieradło godziły małżonków. Natomiast umieszczone pod poduszką miały przynosić sny prorocze.

Jesion polubili też górale podhalańscy. Sadzą go przy domach dla ochrony przed halnym.

Niestety od lat 90tych XX wieku obserwuje się niepokojący proces zamierania jesionów. W Szwecji został on wpisany na czerwoną listę gatunków zagrożonych. Cały czas trwają badania nad patogenem. Podjęte zostały również próby modyfikacji genetycznej mającej na celu stworzenie sadzonek odpornych na grzyb.

Zobacz wszystkie nasze deski.

Zapraszamy do naszych social mediów. Tam też można się czasem czegoś ciekawego dowiedzieć 🙂

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Koszyk
Przewijanie do góry